Szczury budzą w ludziach odrazę i uważane są za szkodniki. Co ciekawe, w Chinach lub Indiach szczury postrzegane są jako zwierzęta przynoszące szczęście, a nawet uznaje się je za wcielenia przodków. Co innego jednak szczury dzikie, a co innego ich udomowieni kuzyni. Dla wielbicieli tych gryzoni są równie wspaniałymi towarzyszami człowieka, jak pies czy kot.

Pochodzenie

Szczury towarzyszą człowiekowi od zarania dziejów. Zapewne odwiedzały już jaskinie neandertalczyków, zwabione zapachem jedzenia. Na dobre osiedliły się jednak wśród ludzi wraz z rozwojem rolnictwa. Pełne spichlerze zboża były istnym szczurzym rajem.
Na Ziemi żyje około pięćdziesięciu gatunków tych gryzoni. Najliczniejszy jest szczur wędrowny, który skolonizował cały świat. Jest inteligentny, odważny i niezwykle płodny. Między innymi te cechy sprawiły, że zainteresowali się nim naukowcy. Na potrzeby nauki wyhodowano jego udomowioną formę nazywaną szczurem laboratoryjnym.
Początkowo był zwierzęciem wyłącznie wykorzystywanym do badań. Wkrótce jednak stał się ulubionym domowym zwierzątkiem tysięcy ludzi na świecie.

Wygląd

Szczura nie trzeba chyba nikomu opisywać. Jak wygląda wiedzą wszyscy, ale nie wszyscy wiedzą zapewne o istnieniu licznych szczurzych ras. Osobniki rasowe wyróżniają się pięknym umaszczeniem i rodzajem futerka. Wśród nich najpiękniejsze są chyba odmiany satynowe, których okrywa włosowa jest gładka i niezwykle błyszcząca. A najbardziej niezwykłe są szczury całkowicie pozbawione owłosienia ciała.

Długość życia

Nie są długowiecznymi zwierzętami. Dwuletni osobnik jest już bardzo sędziwym staruszkiem, którego chyba tylko miłość opiekuna trzyma przy życiu.

Zachowanie i wymagania szczurów

Bezsprzecznie szczury są bardzo inteligentne. Są tacy, co twierdzą, że szczury są nawet bardziej od psów. To właśnie inteligencja i ogromne zdolności adaptacyjne pozwoliły  domowych pupili rozprzestrzenić się niemal po całej kuli ziemskiej.
Bardzo łatwo się oswajają, a nawet reagują na swoje imiona. Są bardzo ruchliwe, ciekawskie z natury i... potrafią się bawić! Oczywiście najlepszą zabawą jest gonitwa, do której zachęcają nie tylko swoich pobratymców, ale i opiekunów, i innych zwierzęcych domowników, z którymi są zaprzyjaźnione.
Szczur jest stworzeniem żyjącym w grupach, czasem nawet bardzo dużych. Warto więc zastanowić się nad kupnem przynajmniej dwóch osobników. Mogą być tej samej płci, jeśli nie chce się ich rozmnażać. Są tylko niezbyt przyjazne wobec obcych osobników swojego gatunku, spoza własnej grupy, których mogą potraktować bardzo brutalnie. Lepiej zatem od razu kupić dwa szczury, najlepiej rodzeństwo.
Klatka dla nich musi być dużych rozmiarów, wszak i gryzoń ten do najmniejszych nie należy. Ponadto najlepiej trzymać kilka osobników. Szczury hodowane pojedynczo powinny mieć dużo kontaktu z człowiekiem. W klatce warto zamontować półki, drabinki, sznury, oraz wiele innych „zabawek” dla gryzoni.

Pożywienie

Szczury są wszystkożerne. Podstawowym pożywieniem są pokarmy dla szczurów i pokarmy dla gryzoni. Ponadto owoce, warzywa i zielonki. Niezbędny jest również dodatek białka zwierzęcego.

Rozmnażanie

Rozpoznawanie płci jest łatwe. U samców odbyt i ujście dróg moczowo-płciowych są od siebie oddalone, poza tym mają one wyraźnie widoczne duże jądra.
Szczury są niezwykle płodne. Ciąża trwa około dwudziestu dni. Kilkanaście młodych w jednym miocie wcale nie jest rzadkością, a samica może zostać ponownie zapłodniona tuż po porodzie. Młode dojrzewają bardzo szybko i w wieku dwóch miesięcy same mogą zostać rodzicami.
Ciężarnej samicy nie powinno się niepokoić. Najlepiej gdy ma do dyspozycji duży domek. Szczurki rodzą się bardzo nieporadne. Nie mają futerka, są ślepe i głuche, ale mają już dobrze rozwinięty zmysł węchu, który umożliwia im odnalezienie matczynych sutków.

Systematyka

Szczury, które dziś hodujemy w naszych domach, są potomkami dzikich szczurów wędrownych. Gatunek ten  zaliczane jest do rodziny myszowatych, znajdującej się w obrębie rzędu gryzoni, który obejmuje ponad trzy tysiące gatunków. Najbliższymi kuzynami szczurów są myszy, a nieco dalszymi myszoskoczki.

Królestwo: zwierzęta
Typ: strunowce
Podtyp: kręgowce
Gromada: ssaki
Podgromada: ssaki żyworodne
Szczep: łożyskowce
Rząd: gryzonie
Rodzina: myszowate
Rodzaj: Rattus
Gatunek: Rattus norvegicus (szczur wędrowny, forma laboratoryjna)

Tekst: Jacek P. Narożniak
Zdjęcie 1.: Rebecca Lai , FlickrCC (original foto ; license)
Zdjęcie 2.: Ian Boggs , FlickrCC (original foto ; license)
Zdjęcie 3.: Winona Morris , FlickrCC (original foto ; license)
Zdjęcie 4.: Michelle Tribe , FlickrCC (original foto ; license)
Zdjęcie 5.: ArtBrom , FlickrCC (original foto ; license)
Zdjęcie 6.: Alexey Krasavin , FlickrCC (original foto ; license)
Zdjęcie 7.: bclinesmith , FlickrCC (original foto ; license)
Zdjęcie 8.: Misja Klimov , FlickrCC (original foto ; license)